Zastosowania gliny w budownictwie ekologicznym

Glina: Materiał trochę zapomniany, mimo że stosowany w budownictwie od kilku tysięcy lat. Tymczasem nowoczesne tynki gliniane dają nieograniczone możliwości: można dzięki nim uzyskać nie tylko modne ostatnio chropowate, nierówne ściany, ale również idealnie gładkie. Budownictwo ekologiczne przechodzi ponownie w Europie swój renesans szczególnie w świadomości młodego społeczeństwa i tych, którym leży na sercu własne zdrowie i ochrona środowiska.

Glina jest to zwarta i plastyczna skała osadowa, potoczna nazwa glina jest powszechnie używana, w odniesieniu do surowców ilastych takich jak: iły, gliny, iłołupki, mułki i lessy. Są to plastyczne i zwarte skały osadowe, będące produktem fizycznego i chemicznego wietrzenia skał. Podział glin proponowany przez wielu autorów na chude, średnie i tłuste odnosi się tylko do zawartości w nich dodatków mineralnych – głównie piasku i żwiru, spoistości oraz skurczu glin o wilgotności naturalnej. Składnikiem, który wiąże glinę, są bardzo drobne cząstki ilaste o średnicy poniżej 0,0002 mm. Podstawowym składnikiem gliny jest ił, wiec sposób stosowania glin w budownictwie jest zależny od stosunku zawartości iłu do innych cząstek mineralnych. W praktyce rozróżnia się następujące rodzaje iłów ze względu na różny sposób budowy – pobierania wody, co wynika z odmiennej zdolności pęcznienia i kurczenia: dwuwarstwowe: kaolinit, hydrohaloizyt i dickit , trzywarstwowe: illit, hydromuskowit, montmorillonit, beidellit i wermikulit. Ocena właściwości gliny jest możliwa tylko po zbadaniu jej składu, aby wiedzieć jak ich dodać jej składników. Badanie gliny określa polska norma BN-62/6738-02.

Nasze gotowe suche mieszanki w proszku są wynikiem długoletnich doświadczeń i prac produkowanych fabrycznie z najlepszych jakościowo pokładów z odpowiednim proporcjonalnym dodatkiem naturalnych wzmacniaczy: sieczka słomiana, włókna konopne i inne z przeznaczeniem na tynki wewnętrzne (również tynki dekoracyjne-szlachetne) i zewnętrzne.

Dlatego też lepiej i bezpieczniej jest stosować takie gotowe produkty, zamiast samemu wykonywać zaprawę, ponieważ nie każde złoże gliny nadaje się do wykorzystania i często glina niepewnego pochodzenia, wysychając pęka, nie osiąga wymaganej wytrzymałości i oczekiwanych zalet!

Chcemy Państwa jednocześnie uwrażliwić, ze nie wszystkie niestety gotowe mieszanki tynków glinianych proponowane na rynku europejskim są czysto ekologiczne nie mające dodatków chemicznych jak kleje czy inne chemiczne „polepszacze”. Nie wszędzie, gdzie tynki gliniane jest napis jest też tynk gliniany w środku.

Co warto wiedzieć o glinie?

a) Glina jest najstarszym naturalnym materiałem budowlanym
b) Glina oddycha – paroprzepuszczalna, reguluje wilgotność powietrza (szybko przyjmuje i oddaje wodę) tworząc zdrowy klimat w pomieszczeniach. Pozytywne działanie na alergię!
c) Glina ma właściwości oczyszczające (np. w stosunku do powietrza – wiąże zanieczyszczenia i je neutralizuje, np.:zapachy z kuchni, nikotynę)
d) Glina gromadzi i kumuluje ciepło oraz jest dobrym izolatorem
e) Glina ma dobre właściwości akustyczne i zabezpieczające przed „smogiem elektronicznym”
f) Glina wykazuje neutralność względem ciała ludzkiego, dzięki czemu nie wywołuje podrażnień ani alergii
g) Odporna na pleśnie i grzyby domowe
h) Glina jest ekologicznym i energooszczędnym materiałem budowlanym, oszczędza energię i zmniejsza zanieczyszczenie środowiska-100% recycling!
i) Glina jest niepalna i trwała
j) Glina jest lepieszem ,a nie spoiwem, jej wiązanie i twardnienie jest odwracalnym procesem fizycznym, związanym z wysychaniem, po nawilżeniu nastąpi przejście gliny z powrotem w stan plastyczny
k) Glina nie jest odporna na wodę (wymaga dodatkowego zabezpieczenia), ale dzięki temu można zmieniać dowolnie jej strukturę i fakturę
l) Glina jest niepalna i trwała

Dlaczego warto stosować tynki gliniane w naszym mieszkaniu?

Dom lub mieszkanie jest nazywane trzecią skórą człowieka. Więcej niż 90 % naszego życia spędzamy w zamkniętych pomieszczeniach. Dlatego też bardzo duży wpływ na nasze zdrowie jak i ogólne samopoczucie w tym sprawność naszego umysłu ze snem ma nasze mieszkanie.

Tynki gliniane, cegły z niewypalanej gliny, bale słomiane – ZALETY

a) Budownictwo z ziemi to zdrowy, przyjazny człowiekowi i środowisku rodzaj budownictwa – czyste materiały – glina i słoma nie są poddawane obróbce chemicznej. Materiały budowlane z naszej oferty są w 100 % odtwarzalne i biodegradowalne (koncepcja recyclingu). Mogą być wielokrotnie używane a odpady materiałów nie powodują zanieczyszczenia środowiska, samoistnie wracają do natury.

b) Nieograniczone możliwości estetycznego kreowania wnętrz – od rustykalnych po nowoczesne – można uzyskać dowolny wygląd ściany. Produkowane obecnie tynki z gliny mają różne uziarnienie, co pozwala uzyskać ciekawe faktury: od wyraźnych i chropowatych (gruboziarniste – średnica ziaren kruszywa około 2 mm) po delikatne i gładkie (drobnoziarniste – średnica ziaren około 0,6 mm). właściwości plastyczne gliny dają możliwość dowolnego kształtowania faktury tynku i łączenia go z różnymi materiałami: drewno, ceramika, tworzenia indywidualnych, zróżnicowanych form konstrukcyjnych i detali (wykonywanie naturalnego wzornictwa – np. odbicia liści drzew, domieszki ziół – np. lawenda, mieszanie naturalnych składników o różnych strukturach, jak marmur czy rozdrobniona sucha trawa lub słoma).

c) Tynki z gliny są energooszczędne, akumulują ciepło – gotowe sproszkowane zaprawy z naszej oferty np. „F02” firmy austriackiej posiada niski współczynnik przewodności cieplnej 0,81 W/mK (jest to współczynnik mieszczący się w skali dla gliny ciężkiej 0,99 – 0,81 W/mK). Jednocześnie glina ma dużą zdolność akumulacyjną – na ogrzanie pomieszczeń zużywa się minimalną ilość energii (przy grubości ściany z bali słomianych 50 cm, 3 cm warstwie tynku glinianego na zewnątrz i 6 cm wewnątrz współczynnik przenikania ciepła U = 0,11 – 0,14 W/m2*K (wg EN 10 456)
Te dane techniczne mówią o tym, że jest to dom o przekraczających parametrach kwalifikując go jako „pasywny”, czyli jest super energooszczędny, czego nie proponuje nawet budownictwo masywne!

d) Materiały oddychające – przepuszczają energię słoneczną (źródło ciepła) i stwarzają komfortowe warunki wilgotnościowe – stanowią naturalną klimatyzację (w domu ze słomy i gliny latem panuje przyjemny chłód, zimą jest ciepło). W Egipcie badano tradycyjnie wybudowany dom z gliny, gdzie temperatura wewnątrz waha się między 22-27°C, podczas gdy w budownictwie betonowym w tych samych warunkach temperatury zewnętrznej temperatura wewnątrz waha się w granicach 16 – 40°C.

e) Tynki gliniane regulują wilgotność powietrza, są pigułką wilgotnościową – te materiały mogą relatywnie szybko przyjmować wilgoć i w razie potrzeby oddawać ją do otoczenia. Dzięki temu regulują wilgotność w pomieszczeniach i tworzą zdrowe powietrze. Badania laboratorium badawczego Uniwersytetu Kassel pokazały, że niewypalone, surowe cegły w ciągu 2 dni mogą przyjąć 30 razy więcej wilgoci niż cegły wypalone, gdy relatywna wilgotność w pomieszczeniu rośnie z 50 % do 80%. Przy wilgotności ok. 95 % po 30-60 dniach, maksymalna wilgotność niewypalonych cegieł wynosi 5-7 %. Również po 6-miesięcznym magazynowaniu przy 95 % relatywnej wilgotności w komorze klimatycznej, cegły nie stały się miękkie. Pomiary przeprowadzane przez okres 5 lat w jednym budynku w Niemczech (Kassel), ze ścianami z gliny (wykonanymi w różnych technologiach), dały prawie stały wynik wilgotności względnej przez cały badany okres. Wynosiła ona przeciętnie 50 % i wahała się zaledwie o 5 %. Ta stała wilgotność powietrza wytwarzała bardzo przyjemny i zdrowy klimat w pomieszczeniach. Dzięki temu nie wysychają błony śluzowe, zmniejsza się pylenie i zmniejsza się podatność na przeziębienia.

f) Glina ma właściwości oczyszczające (np. w stosunku do powietrza – wiąże zanieczyszczenia i je neutralizuje, np. zapachy z kuchni, nikotynę) – zostało udowodnione, że glina wiąże zawarte w powietrzu zanieczyszczenia. Ta właściwość wiązania przez glinę obcych składników lub zanieczyszczeń, została również wykorzystana w przemyśle. W centrum atomowym w Karlsruhe opracowano metodę pozyskiwania fosfatów ze ścieków domowych z wykorzystaniem gliny o wysokiej zawartości iłów. Fosfaty przylegają do warstwy gliny i w ten sposób są odciągane od ścieków. Główną zaletą tej metody jest to, że nie ma potrzeby dodawania żadnych obcych składników do wody, które by w niej pozostały oraz że fosfor jest pozyskiwany w formie fosfatu wapnia i może być użyty do produkcji nawozów.

g) Glina doskonale konserwuje drewno – dzięki wysokim naturalnym zdolnościom kapilarnym utrzymuje drewno w suchym stanie, jednocześnie je konserwując, np. w zastosowaniu z drewnianymi konstrukcjami szkieletowymi. Dowodem jest dobry stan drewna zaobserwowany podczas renowacji domów budowanych z gliny a przykładem jest najstarszy dom w Niemczech z XIII wieku!

h) Dobre właściwości akustyczne i zabezpieczające przed „smogiem elektronicznym” – glina izoluje pulsujące promieniowanie telefonów komórkowych.

i) Materiał w pełni odtwarzalny i biodegradowalny (wielokrotnego użytku) – po namoczeniu gliny można zmienić jej fakturę, po skuciu można użyć ponownie a odpady materiałów nie powodują zanieczyszczenia środowiska, samoistnie wracają do natury.

j) Glina użyta jako wykończenie ścian (tynki wewnątrz i na zewnątrz) wpływa korzystnie na zdrowie ? pozytywne działanie tynku glinianego w pomieszczeniu wymaga zastosowania tynku o min. grubości 2 cm (najlepiej w formie dwóch do trzech warstw). Stosuje się również tynki gliniane jednowarstwowe w celach estetycznych, np. 2 mm tynk szlachetny ? posiadający znacznie mniejsze zalety klimatyczne (możliwość zastosowania na płyty gipsowe z odpowiednim podkładem)

k) Produkty budowlane z gliny oszczędzają energię i zmniejszają zanieczyszczenie środowiska – glina potrzebuje do przygotowania i użycia nie wiele energii w przeciwieństwie do innych materiałów budowlanych, stąd nie zanieczyszcza środowiska. Potrzebuje np. zaledwie 1% energii potrzebnej do wyprodukowania cegieł niewypalanych .

l) Ogrzewanie ścienne stało się standardem w budownictwie z glin – instalacja grzewcza jest częścią tynku z jej zaletami
a) generowanie ciepła promieniującego na podobieństwo promieni słońca;
b) unikanie dużych cząstek jonów dodatnich, które osłabiają siły witalne człowieka;
c) oszczędność energii – korzystne rozmieszczenie temperatur na całej wysokości i szerokości pomieszczenia (zabudowuje się od 25-50 % powierzchni mieszkalnej);
d) unikanie fal gorącego powietrza w pomieszczeniu – nie powoduje wysychania śluzówki;
e) ogrzewane wnętrza mają naturalną wilgotność glinianych tynków – grzyby czy roztocza nie mają szans!
f) latem wprowadzając zimną wodę można zamienić system w naturalną klimatyzację, która nie hałasuje i nie wywołuje u wrażliwych osób kataru!

Tynki gliniane mają zastosowanie we wszystkich pomieszczeniach z zaletami:

Piwnica: przechowywanie jarzyn, leżakowanie wina.

Kuchnia: glina wiąże zapachy podczas gotowania i je neutralizuje.

Sypialnia, pokoje: glina reguluje wilgotność powietrza tworząc zdrowy klimat w pomieszczeniach.

Łazienka: glina szybko przyjmuje wilgoć (lustro nie zachodzi mgłą)

Przygotowanie tynku glinianego

Najczęściej wykorzystuje się proporcje: 1 część sproszkowanej glinki i 2 części przemytego piasku z dodatkiem włókien roślinnych(konopi) lub sieczki słomianej zmieszane z wodą. Oferujemy już sprawdzone, gotowe mieszanki naszej firmy.

Zasady stosowania warstw tynku glinianego

Tradycyjne tynki gliniane składają się z 2-3 warstw składających się z odpowiednich mieszanek gliny (np. gotowej sproszkowanej) mączki glinianej z dodatkiem określonych proporcji piasku przemytego, naturalnych wypełniaczy, jak : kwarc, dolomit, sieczka słomiana, włókna konopne i lniane, zioła, perlit i inne.

1. Tynk podkładowy – struktura ziaren 0,002-3 mm – grubość tynku 10-30mm

2. Tynk wykończeniowy – struktura ziaren 0,002-2 mm – grubość tynku 5- 8 mm

3. Tynk szlachetny – mączki gliniane i piasek 0,002-0,8 mm – grubość tynku 1- 3 mm Dostępny w różnych kolorach. Przepiękne walory estetyczne! Możliwość położenia nawet na tynki gipsowe ze specjalnie zagruntowanym podłożem.

Barwienie tynków glinianych i wapiennych: Gładź (tynk wykończeniowy) można barwić mineralnie – glinki lub pigmentami. Z wykorzystaniem różnobarwnych glinek(iłów) i piasków można uzyskać szeroką gamę różnorodnych efektów plastycznych i kolorystycznych. Zaleca się również stosowanie sztucznych pigmentów mineralnych lub tlenkowych w odcieniach żółtoczerwonych, gdyż podstawowym kolorem gliny (iłu) jest często kolor żółtobrunatny. Dodanie pigmentu zielonego lub niebieskiego objawia się odcieniami przybrudzonymi. Jeżeli takich właśnie kolorów pożądamy, należy dla sporządzenia podkładu wymieszać białą sproszkowaną glinkę, piasek i kwarc.

Tynki wykończeniowe wewnętrzne malowane są farbami ekologicznymi barwione pigmentami na bazie:
a) farby na bazie gliny-kolorowe glinki
b) farby na bazie sproszkowanego marmuru z kazeiną ;

Tynki zewnętrzne
a) farby na bazie wapna gaszonego.

Zużycie materiału
Około 15-17 kg gotowego tynku na 1m2 powierzchni o grubości 1 cm.

Wietrzenie
Kiedy tynki położymy na ścianę należy zapewnić w pomieszczeniach przewiew, jedno okno musi być przynajmniej otwarte by tynki schły naturalnie i nie wkradł się niepożądany grzyb!

Czas wykonania tynku wewnątrz pomieszczenia – schnięcie
Czas wykonania np. 240 m3 tynku pierwszego podkładowego na drewnie, OSB (przy montażu mat trzcinowych jako podłoża) trwa 2-3 dni techniką układania maszynowego. Tynk podkładowy o grubości około 1,5 cm wymaga czasu schnięcia ok. 2-3 tygodni, zależnie od temperatury (min +5 °C). Po wyschnięciu kładzie się tynk wykończeniowy 5~8 mm z możliwoscia barwienia. Dla upiększenia efektu kładziemy tynk szlachetny.

Materiały zabezpieczające tynki gliniane przed ścieraniem i wodą Tynki zewnętrzne gliniane wymagają specjalnego zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi jak deszcz, śnieg oraz przed ścieraniem. W tym celu stosuje się do tynków: odczyn z kazeiny, wodę szklaną lub mleczko wapienne( wymagane w obu przypadkach doświadczenie!), zmielony obornik krowi. Jako tynki zewnętrzne proponujemy z wapna hydraulicznego lub gaszonego lub alternatywę: na ostatnią warstwę tynku glinianego wapno hydrauliczne, które zabezpiecza wyśmienicie przed warunkami atmosferycznymi i podobne posiada zalety jak tynk gliniany – paroprzepuszczalność – wysoka otwartość dyfuzyjna – materiał oddychający !

Tynki gliniane można stosować na rożnych podłożach

a) Elementy gliniane: cegły gliniane, cegły surówki, formy gliny ceglarskiej, zagęszczona ziemia, chuda glina;
b) Kamień/beton: mur ceglany, klinkier, cegły izolacyjne, cegły wapienno-piaskowe (Ytong), beton;
c) Okładziny tynkowe: maty trzcinowe, płyty z wełny drzewnej, płyta OSB/drewno, tynkowe, płyty wiórowe, płyty wiórowe, bale słomiane.